Varoluş Sebebi ve Yayın Manifestosu: Sayfaların Yemini

Manifesto; mevcut durumdan duyulan asil bir rahatsızlığın ifadesidir. 'Piyasadaki edebiyat dergileri birbirinin kopyası haline geldi', 'Akademik dil halktan koptu', 'Görsel kirlilik zihinleri iğdiş etti'... İşte manifesto, bu tıkanıklığı teşhis eden ve 'Biz bu çemberi kırmak için geliyoruz!' diyen bir nidadır.

İyi bir manifesto; kibirli ve üstten bakan bir dille değil, tutkulu, dürüst ve davetkâr bir dille yazılır. Okura 'Biz hakikatin tek sahibiyiz' demez; 'Gelin, bu çorak vadide birlikte yeni bir düşünce vahası kuralım' der.

Kusursuz bir yayın manifestosu 4 ana sorunun cevabını vermelidir: 1. Teşhis: Bugünün dünyasında veya kültür hayatında ne eksik, ne yanlış gidiyor? 2. İtiraz: Biz neye ve neden teslim olmayı reddediyoruz? 3. Teklif: Bizim masamızda okura hangi düşünsel ve estetik sofra kurulacak? 4. Davet: Bizimle bu uzun ve meşakkatli düşünce yolculuğuna kimler omuz verecek?

Bu dört unsuru içeren bir sunuş yazısı, sadece bir sayfa doldurmaz; okurun zihnine silinmez bir mühür vurur.

Yayın hayatı uzadıkça dergiler yorulur; ticari kaygılar, yazar kaprisleri ve piyasa baskısı ilk günkü saflığı kirletmeye başlar. İşte böyle anlarda Genel Yayın Yönetmeni çekmecesini açar ve 1. sayının manifestosunu yeniden okur.

'Biz ne söz vermiştik, bugün ne yapıyoruz?' sorusu, dergiyi yozlaşmaktan kurtaran en keskin neşterdir. Kendi manifestosuna sadık kalan yayınlar, nesiller boyu bayraklaşır.

Cemil Meriç'in unutulmaz tespitiyle: 'Dergi, hür tefekkürün kalesidir.' Ancak bir kale inşa edip sonra ilk fırtınada kapısını açık bırakıp kaçamazsınız; kalenin varlığı, onun kesintisiz savunulmasına ve devamlılığına bağlıdır. Amatör yayıncılıkta dergilerin yüzde sekseninin mezarlığa dönüşmesinin sebebi 'İkinci Sayı Sendromu'dur. İlk sayıda herkes büyük bir coşkuyla elini taşın altına koyar, hatır yazıları toplanır ve 1. sayı bayram havasıyla çıkar. Fakat ikinci sayıya gelindiğinde hevesler soğur, yazılar gecikir, ekip yorulur ve yayın gecikerek sessizce tarihe karışır.

Bu tuzaktan kurtulmanın yegâne yolu 'Stoklu Çalışma Disiplini'dir: Birinci sayıyı matbaaya veya MagPublish'e gönderirken, mutfağınızda ikinci ve üçüncü sayının en az 3-4 temel omurga yazısı hazır beklemelidir. Periyot sadakati okurla yapılan kutsal bir sözleşmedir; düzenlilik yoksa saygınlık da yoktur. Derdi olan, o kaleyi her ne pahasına olursa olsun ayakta tutandır.

Yayıncılığın en temel gerçeği şudur: İster bağımsız bir fikir dergisi ister sanayi, enerji veya sağlık alanında sektörel bir ihtisas yayını olsun; tek bir mükemmel sayı ile ne bir okur kitlesi inşa edilebilir ne sektörde söz sahibi olunabilir ne de bir düşünce mektebi kurulur. Tek bir sayının kalıcı bir otorite kurma ihtimali sıfıra yakındır. Dergi bir kitap değildir; kitap tek bir anın meyvesiyken dergi, zamana yayılan yaşayan bir referans organıdır.

Taşı delen suyun kuvveti değil, damlaların sürekliliğidir. Gerek kültür tarihindeki Varlık, Büyük Doğu, Diriliş ve Mavera ekolleri, gerekse bugün sanayide piyasanın nabzını tutan köklü sektörel dergiler; bu gücü ilk sayılarının parlaklığıyla değil, onlarca yıl boyunca her türlü piyasa krizine, kâğıt pahalılığına ve ilgisizliğe rağmen periyotlarına sadık kalarak inatla çıkmalarıyla kazandılar.

Bu yüzden sabırlı olmak şarttır: 1-2 sayı çıkardık diye ne sektör hemen sizi referans kabul eder ne reklam verenler sıraya girer ne de hemen usta olunur. Pazar ve okur önce kenardan izler: 'Acaba bu dergi 3. sayıda piyasadan silinecek mi?' diye bakar. Güven ve söz sahipliği 10. sayıda, 50. sayıda, krizlere rağmen bayiye ve dijital ekrana ulaşıldığında kazanılır. Önce ekibin kendisi yayınına sarsılmaz bir inançla sarılacak; o devamlılık sağlandıkça tüm sektör ve okur kitlesi o otoriteyi teslim edecektir.