Şiire Başlamak: Şiir Fikri, İmge, Ritim, Klişeleri Ayıklama ve Mısra İşçiliği

Şiir bir duygu patlamasından çok, o duygunun zihinde billurlaşması ve dilin imkanlarıyla yeniden inşa edilmesidir. Bir sonbahar yaprağına bakıp 'Çok hüzünlüyüm' demek düz yazıdır. Ancak o yaprağın düşüşünde insanın yalnızlığını, zamanın acımasız akışını özgün bir dille mırıldanmak şiirin başlangıcıdır.

Şiir fikri genellikle anlık bir şaşkınlıktan, beklenmedik bir çağrışımdan ya da zihne takılan tek bir mısradan doğar. Şair adayı o ilk mısrayı yakaladığında onu hemen kâğıda geçirmeli, ardından o mısranın etrafında bir duygu ve ses mimarisi örmelidir.

Klişe, vaktiyle bir şair tarafından ilk kez söylenmiş ve çok güzel olmuş; ancak milyonlarca kez tekrarlandığı için artık bütün tazeliğini yitirmiş ölü sözdür. 'Gül ve bülbül', 'deniz gözler', 'kanayan yürek'... Bu sözler artık okurun ruhunda hiçbir titreşim yaratmaz.

İmge; bilinen iki nesne veya duygu arasında daha önce hiç kurulmamış bir akrabalık bağı kurmaktır. Örneğin 'Yalnızlık bir sokak lambasıdır' demek yerine, yalnızlığı modern bir metro istasyonundaki soğuk rüzgârla ilişkilendirmek taze bir imgedir. Şair dünyayı bir çocuk gibi ilk kez görüyormuşçasına şaşkınlıkla seyretmeli ve klişelerin hazır kalıplarını elinin tersiyle itmelidir.

Modern şiirde hece ölçüsü ya da kafiye zorunlu değildir; ancak şiir ritimsiz olamaz. Serbest şiirin de kendi içinde gizli bir kalp atışı, bir iç musikisi vardır. Bu musikiyi tespit etmenin tek bir yolu vardır: Şiiri yazdığınızda mutlaka odanın içinde yüksek sesle okuyun.

Dudaklarınızdan dökülen kelimeler birbiriyle kavga mı ediyor, yoksa bir nehir gibi akıyor mu? Nerede nefesiniz kesiliyorsa, orada bir aksaklık vardır. Nerede gereksiz bir sıfat ya da fazlalık bir bağlaç varsa, hemen çıkarıp atın. Şiirde tek bir kelime çıkardığınızda bütün mısra yıkılıyorsa o mısra sağlamdır; ama bir kelimeyi çıkardığınızda hiçbir şey eksilmiyorsa, o kelime zaten fazlalıktır.