Yazmaya Başlamak ve Yazma Korkusu: 'Ben Yazamam' Psikolojisi, İç Sansür ve Yazar Özgüveni

Yeni başlayan herkesin zihnindeki en büyük yanılsama, usta yazarların kaleminden çıkan ilk cümlenin pırıl pırıl bir elmas gibi döküldüğünü sanmaktır. Oysa edebiyat tarihi bunun tam tersini fısıldar: Bütün ilk taslaklar kusurludur, dağınıktır ve biçimsizdir. Ünlü yazar Anne Lamott'un dediği gibi, 'Bütün iyi yazarlar önce berbat ilk taslaklar yazar; sonra o taslağı yavaş yavaş yontarak güzelleştirir.'

Yazmaya başlamanın tek yolu, 'kötü yazma hakkını' kendinize tanımaktır. Kendinize şu izni verin: 'Şu an yazdığım bu metin çok sıradan, dağınık ve kusurlu olabilir; ama bu bir başlangıçtır ve masada duran kusurlu bir metin, zihinde hapsolmuş muhteşem bir fikirden bin kat daha değerlidir.'

Yazar adaylarının en sık yaptığı ölümcül hata şudur: Gece bir hevesle iki sayfa yazar, sabah uyanıp okuduğunda beğenmez ve 'Bu ne saçmalık!' diyerek dosyayı siler ya da kâğıdı yırtıp atar. Oysa o anki ruh haliniz, yorgunluğunuz veya kendinize duyduğunuz aşırı eleştirel öfke son derece yanıltıcıdır.

Bir metni yazdıktan sonra en az birkaç gün, hatta birkaç hafta nadasa (demlenmeye) bırakmalısınız. Aradan zaman geçip sakin bir zihinle baktığınızda; o gün 'berbat' sandığınız metnin aslında ne kadar samimi, ne kadar güçlü olduğunu fark edeceksiniz. Ya da en azından o metnin içindeki tek bir paragraf, tek bir çarpıcı cümle; yepyeni ve harika bir yazının tohumu olacaktır. Yazılan hiçbir satır çöpe atılmaz; her karalama, gelecekteki üslubunuzun harcıdır.

Pek çok insan yıllarca defterler dolusu yazı yazar ama tek bir satırını bile kimseye göstermez. 'Ya gülerlerse, ya beğenmezlerse?' korkusu, yetenekleri çekmecelerde çürütür. Yazı ancak bir okurla buluştuğunda tamamlanan iki taraflı bir nefestir. Yazınızı bir okul dergisine, bir edebiyat bültenine veya dijital bir platforma göndererek test etmelisiniz.

Okurdan gelen tepkiler—ister beğeni ister yapıcı eleştiri olsun—yazarlık kasınızı geliştirir. İlk kez eser göndermek bir paraşütle atlayış gibidir; ilk adımı attıktan sonra korku yerini büyük bir heyecana ve üretim şevkine bırakır.

Yazarlık yolunda iki uçurum vardır: Bir yanda 'ben yazamam' ezikliği, diğer yanda 'ben bir dehayım, kimse beni anlayamaz' kibri. Yazarın ihtiyacı olan şey kibir değil, sağlıklı bir özgüvendir.

Özgüven; 'Benim de bu dünyaya söyleyecek sahici bir sözüm var, kusurlarımdan korkmuyorum ve her gün daha iyi yazmayı öğrenebilirim' inancıdır. Kibir ise öğrenmeyi, editörün düzeltisini ve okurun eleştirisini reddeder. Özgüvenli yazar eleştiriyi dinler ve metnini parlatır; kibirli yazar ise ilk eleştiride küser ve yerinde sayar.